Το Πάσχα είναι, μαζί με τα Χριστούγεννα και την Κοίμηση της Θεοτόκου, η μία από τις τρεις Μεγάλες Γιορτές της Ορθοδοξίας. Θεωρείται, μάλιστα, η Γιορτή των Γιορτών.
Αυτό που κάνει το Πάσχα τόσο σπουδαίο και σημαντικό, ώστε να θεωρείται η πιο εξέχουσα από τις γιορτές της ορθόδοξης πίστης, είναι ακριβώς το αισιόδοξο μήνυμα που κουβαλάει η Ανάσταση του Κυρίου, που δεν είναι άλλο από αυτό της νίκης της ζωής επί του θανάτου.
Γι' αυτόν τον λόγο οι Έλληνες συνηθίζουμε να αποκαλούμε τη γιορτή του Πάσχα «Λάμπρη».
Αυτό το χαρούμενο μήνυμα της έλευσης της λαμπρής και αθάνατης άνοιξης δεν θα μπορούσε παρά να εμπνεύσει τον κόσμο της τέχνης. Πολλοί Έλληνες ζωγράφοι έχουν, πράγματι, συμπεριλάβει στα έργα τους θέματα από τις τελετουργίες και τις παραδόσεις που σχετίζονται με τα Πάθη του Χριστού και το Θείο Δράμα.
Επιτρέψτε μου, λοιπόν, να σας παρουσιάσω τους αγαπημένους μου πασχαλινούς πίνακες ζωγραφικής. Μέσα από αυτούς μπορείτε να εντρυφήσετε μαζί μου στο πνεύμα της Μεγάλης Εβδομάδας, όπως την γιορτάζουμε στην Ελλάδα όλα αυτά τα χρόνια.
Η συγκεκριμένη ηθογραφία του Απόστολου Γεραλή, είναι αφιερωμένη σε μια από τις πιο συμβολικές παραδόσεις του Πάσχα: στο βάψιμο των αυγών με κόκκινο χρώμα και απεικονίζει μια νεαρή γυναίκα, τη στιγμή ακριβώς που με απόλυτη προσήλωση χρωματίζει τα πασχλινά αυγά.
Κατά την χριστιανική παράδοση, το κόκκινο χρώμα αντιπροσωπεύει το αίμα του Χριστού που χύθηκε στο σταυρό του Μαρτυρίου. Αυτός, όμως, δεν είναι ο μόνος κρυμμένος συμβολισμός πίσω από την παράδοση. Το σκληρό κέλυφος του αυγού θεωρείται ότι συμβολίζει τον σφραγισμένο Τάφο του Χριστού. Το σπάσιμό του αναφέρεται στην Ανάσταση του Ιησού, ενώ το λευκό μέρος του αυγού συμβολίζει τη νέα αιώνια ζωή.
Η γυναίκα τοποθετείται στο κέντρο της σκηνής. Έχει μια κόκκινη πετσέτα στην αγκαλιά της και ζωγραφίζει προσεκτικά ένα αυγό με ένα πινέλο. Κάθεται σε έναν πάγκο με τα πόδια της σε ένα σκαμπό, προκειμένου να φέρει την αγκαλιά της πιο κοντά της και έτσι να διευκολύνει τη δουλειά της.
Ο ζωγράφος έχει συγκεντρώσει κοντά της όλα τα απαραίτητα υλικά, τοποθετώντας δεξιά της τις βαφές και τα λάδια για το φινίρισμα και αριστερά της δύο γαβάθες: μια με τα αυγά που είναι έτοιμα και μια δεύτερη με τα αυγά που έχουν απομείνει για βαφή.
Τα κυρίαρχα χρώματα στον πίνακα είναι αυτά του κόκκινου και του λευκού, ώστε να ταιριάζουν με αυτά των αυγών. Το μικροσκοπικό λευκό αυγό είναι σκόπιμα τοποθετημένο σε μια κόκκινη επιφάνεια, ώστε να διευκολύνει τον θεατή να το διακρίνει στο κέντρο του πίνακα.
Η έκφραση της γυναίκας δείχνει σοβαρότητα και συγκέντρωση στο έργο της και ολόκληρη η σκηνή αποπνέει γαλήνη και ηρεμία!
Ο πίνακας εκτίθεται σήμερα στη Πινακοθήκη του Δήμου Αθηναίων.
Το αυγό του Πάσχα του Νικηφόρου Λύτρα (1874-1875)
Αυτός ο πίνακας του Νικηφόρου Λύτρα είναι επίσης αφιερωμένος στην ίδια παράδοση. Σε αυτόν απεικονίζεται ένα κορίτσι να κάθεται σε ένα σκαμπό και να ξεφλουδίζει ένα κόκκινο βαμμένο αυγό.
Πρέπει να ήταν πολύ δύσκολο για τον ζωγράφο να μαγνητίσει το βλέμμα του θεατή σε ένα τόσο μικρό κύριο θέμα - το αυγό, ωστόσο το αποτέλεσμα επιβεβαιώνει τις καλλιτεχνικές του ικανότητες.
Για να το πετύχει αυτό, ο Λύτρας έχει τοποθετήσει το αυγό του Πάσχα στο κέντρο του πίνακα, πάνω από τη μεγάλη επιφάνεια της κόκκινης φούστας του κοριτσιού. Έτσι, ενισχύει την χρωματική εντύπωση του κόκκινου του αυγού και εντείνει τη φωτεινότητα του χρώματός του.
Επιπλέον, ο καλλιτέχνης έχει "σκορπίσει" στοιχεία του αυγού - πεσμένα κόκκινα τσόφλια - σε άλλα σημεία του πίνακα, όπως στην αγκαλιά του κοριτσιού, αλλά και στο πάτωμα. Με αυτόν τον τρόπο επιτυγχάνει να πολλαπλασιάσει την ύπαρξη του αυγού μέσα στον πίνακα.
Ένα άλλο κόλπο που χρησιμοποιεί ο Λύτρας με αριστοτεχνικό τρόπο, ακριβώς όπως έκανε ο Γεραλής στον προηγούμενο πίνακα, είναι η επανάληψη των κυρίαρχων χρωμάτων του αυγού, δηλαδή του κόκκινου και του λευκού, σε όλο τον πίνακα.
Η σκηνή είναι γεμάτη δράση: Το κορίτσι κρατάει απαλά, αλλά σταθερά το αυγό στο αριστερό του χέρι, ενώ με το δεξί το ξεφλουδίζει ευγενικά, προσπαθώντας πολύ να το διατηρήσει άθικτο. Φαίνεται να ανυπομονεί να το φάει, κάτι που μας επιτρέπει να υποθέσουμε ότι η δράση λαμβάνει χώρα μετά την Ανάσταση, αφού, σύμφωνα με την Ορθόδοξη πίστη, απαγορεύεται η κατανάλωση ζωικών προϊόντων κατά τη διάρκεια της νηστείας, η οποία ολοκληρώνεται, ακριβώς, με την Ανάσταση.
Ο Λύτρας δεν απεικονίζει απλώς τη πράξη του ξεφλουδίσματος του αυγού. Στην πραγματικότητα εφαρμόζει τον συμβολισμό του πασχαλινού αυγού, όπως εξηγήθηκε προηγουμένως. ...
... συνεχίζεται